013-33758455
سندرم های ریز حذف (Microdeletion Syndromes)

سندرم های ریز حذف (Microdeletion Syndromes)

1400/12/25

سندرم های ريزحذفی (Microdeletion Syndromes) گروهی از بيماری های ژنتیکی هستند كه در اثر حذف قطعه كوچكی از ساختار كروموزوم که توسط تکنیک کاریوتایپ نیز قابل شناسایی نیستند بروز مي نمايند. در این اختلالات عليرغم آنکه قطعه کروموزومی حذف شده ريز است، علائم بالينی و عوارض شديدی ايجاد مي گردد، بطوریکه در اکثر سندرم های ریز حذف معمولا چند ژن بطور همزمان حذف می گردند و مبتلایان اکثرا مشکلات یادگیری و اختلال در رشد دارند. در کاریوتایپ افراد مبتلا ظاهرا کروموزوم ها طبیعی هستند، در حالیکه حذف های کوچکی وجود دارد که تنها با تکنیک های مبتنی بر هیبریداسیون پروب با قطعه حذف شده از قبیل FISH و یا MLPA قابل شناسایی می باشند..برخی از سندرم های ریزحذف شایع عبارتند از:

تومور ویلمز (wilms Tumor):

تومور ویلمز عامل ایجاد نئوپلاسم کلیه در کودکان است که اگر این اختلال با آنیریدیا (فقدان عنبیه)، ناهنجاری های ادراری تناسلی و تاخیر در رشد و تکوین نیز همراه باشد، به مجموعه آن سندرم WAGR می گویند. به کمک مطالعات ملکولی بر روی ژن WT1 علت تومور ویلمز و توسط ژن PAX6 می توان علت آنیریدیا را شناسایی نمود، درحالیکه آنالیز های کروموزومی حذف، در ناحیه 11q13 کمکی شایان به شناسایی سندرم WAGR می نماید.

سندرم های آنجلمن و پرادر- ویلی:

در کودکان مبتلا به سندرم آنجلمن صورت خندان، تشنج، آتاکسی و مشکلات یادگیری روئیت می گردد. در کودکان پرادر- ویلی هیپوتونی، چاقی و مشکلات یادگیری وجود دارد. اکثر این کودکان حذف های کوچکی در ناحیه 15q11 دارند که حذف کروموزوم پدری مولد پرادر- ویلی در حالیکه حذف همان ناحیه ولی در کروموزوم مادری سندرم آنجلمن را ایجاد می نماید. در مواردی که هیچ گونه حذفی وجود ندارد، دیزومی تک والدی پدری (آنجلمن) و یا مادری ( پرادر- ویلی ) سبب ایجاد بیماری می شود که در این حالت های دیزومی تک والدی (هر دو کروموزوم 15 فقط از یک والد به ارث می رسند) الگوی اپی ژنتیکی ژن های دخیل در این دو بیماری تغییر می نماید، از این رو، این دو بیماری جزء اختلالات اپی ژنتیکی نیز دسته بندی می گردند.

سندرم دی جرج / سدلاکووا / ولوکاردیوفاسیال(VCFS):

سندرم دی جرج شایع ترین سندرم ریز حذفی بوده و تقریبا 1 در 4000 تولد را به صورت اسپورادیک مبتلا می سازد. ناهنجاری های قلبی و هیپوپلازی تیموس و پاراتیروئید از مشخصات آن محسوب می گردد. بازوی بلند کروموزوم 22 در ناحیه 22q11.2 درگیر حذفی کوچک می باشد که بسیاری از علایم فنوتیپی در این بیماری مربوط به عدم کفایت ژن TBX1 است. در مواردی نادر، مبتلایانی که قادر به زاد و ولد باشند، این بیماری را با الگوی وراثتی آتوزومی غالب به فرزندانشان منتقل خواهند کرد.

سندرم ویلیامز:

این سندرم مربوط به حذف کوچک کروموزوم 7q11 است. هایپرکلسمی در کودکی، تنگی آئورت فوق دریچه ای (SVAS) و تنگی شریان ریوی از علایم بارز آن هستند. حذف کروموزومی در ناحیه 7q11 باعث از دست رفتن ژن کد کننده الاستین می شود که علت اصلی مشکلات عروقی محسوب می گردد. مبتلایان ظاهری تیپیک با قد کوتاه، لب پایینی بزرگ، شانه های شیب دار، در کودکی برون گرا (معروف به سبک کوکتل پرتی) و کم کم با افزایش سن حساس و منزوی می شوند. اکثرا دارای مشکلات یادگیری و فاقد قدرت تولید مثلی نیز هستند.

سندرم اسمیت – مگنیس:

این سندرم به علت از دست رفتن ناحیه کروموزومی 17p11.2 ایجاد می شود. مشخصات فیزیکی در مبتلایان واضح نیستند اما اختلالات مادرزادی قلب، اسکولیوز، نقایص شنوایی، پشت لب کوتاه، خود آزاری و خواب منقطع در آنها دیده می شود.

سندرم میلر- دیکر:

سندرم ميلر- ديكر يكي از علل عقب ماندگى ذهني شديد به همراه ليزنسفالى است. حذف پيوسته ژنى در بازوى بلند كروموزوم 17 باعث اين بيمارى مى شود. علائم اين بيماران شامل ميكروسفالى، بينى كوچك با پره هاى برآمده، لب فوقانى برآمده، چانه كوچك، گوش هاى پايين، هيپوتونى، تشنج، اختلالات مغزى به خصوص ليزنسفالى و عقب افتادگى ذهنى شديد مى باشد.

سندرم ریزحذف 1p36:

این سندرم ناشی از یک حذف کوچک در ناحیه کروموزومی 1p36 می باشد که علائم آن شامل هیپوتونی، میکروسفالی، تاخیر در رشد، مشکلات یادگیری شدید، صرع (شامل اسپاسم های دوران نوزادی)، ابروهای مستقیم، چشمهای تورفته و هیپوپلازی میانی صورت هستند.

تکنیک MLPA

روش MLPA یکی از جدیدترین و کارآمدترین تکنیک های سیتوژنتیک ملکولی به منظور تشخیص سریع و دقیق تعداد نسخه های ژنی (Deletion/Duplication) و حتی جهش های نقطه ای در طیف وسیعی از بیماری های ژنتیک انسانی می باشد. این تکنیک قادر به سنجش کمیDNA  و بررسی تعداد نسخه های ژنی (Gene Dosage) توسط هیبریداسیون 40 تا 50  پروب مختلف بطور همزمان در یک واکنش  می باشد. در این روش با طراحی مجموعه ای از پروب ها که هر کدام مکمل ناحیه مشخصی از ژنوم می باشند، تعداد نسخه های ژنی  در یک منطقه را می توان مشخص نمود.

نمونه مورد استفاده در این تکنیک

نمونه مورد نیاز 5CC خون آغشته به EDTA می باشد.

فوائد استفاده از تکنیک MLPA

استفاده از پروب های ناحیه زیر تلومر در بررسی افراد مبتلا به عقب ماندگی های ذهنی موثر است.

سهولت در ارزیابی یک نقطه خاص از کروموزوم بصورت مولتیپلکس، به منظور دستيابي به نتايج مطمئن.

دقت بالا در تخمين تعداد نسخه وتوانايي روش براي تركيب آناليز تعداد نسخه با ديگر اهداف مانند رديابي الگوی متیلاسیون يا جهش های نقطه ای مي باشد.

بیماران عزیز می توانند با مراجعه به ازمایشگاه ژنتیک پزشکی دکتر کشاورز از خدمات تشخیص پیش از تولد و مشاوره بهرمند شوند. http://dr-keshavarzgenlab.com